Start • strona główna • działalność socjalna

Katowice, dn. 30 czerwca 2010r.

Stanowisko w sprawie regulaminu,
o którym mowa w art. 8 ust. 2 uztawy z dnia 4 marca 1994 r.
o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych

Zakres regulacji zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, do której uprawniony jest pracodawca oraz, w procesie uzgadniania, zakładowe organizacje związkowe, wyznacza ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Wskazuje ona:

  • w art. 2 pkt 5 na prawo i obowiązek wskazania uprawnionych do korzystania ze świadczeń finansowanych z Funduszu – [ “osoby uprawnione do korzystania z Funduszu - pracowników i ich rodziny, emerytów i rencistów - byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2, prawo korzystania ze świadczeń finansowanych z Funduszu”],
  • w art. 8 ust. 1 na prawo i obowiązek przyznawania ulgowych usług i świadczeń oraz dopłat w zależności od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu – [ “Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z Funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu.”],
  • w art. 8 ust. 2 na prawo i obowiązek określenia zasad i warunków korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, a ponadto na prawo i obowiązek do określenia zasad przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej – [“Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, z uwzględnieniem ust. 1, oraz zasady przeznaczania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie ustalanym zgodnie z art. 27 ust. 1 albo z art. 30 ust. 5 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.”].

Z analizy powyższych zapisów wynika, że regulamin wprowadzony przez pracodawcę w uzgodnieniu z zakładowymi organizacjami związkowymi ma uzupełniać ustawę o obszary ściśle wyznaczone przez ustawodawcę. Ma on regulować sprawy z zakresu Fundusz – uprawniony i w istocie ma być regulaminem działalności socjalnej, której ramy wyznacza art. 2 pkt 1 ustawy – [“działalność socjalna – usługi świadczone przez pracodawców na rzecz różnych form wypoczynku, działalności kulturalno-oświatowej, sportowo -rekreacyjnej, opieki nad dziećmi w żłobkach, przedszkolach oraz innych formach wychowania przedszkolnego, udzielanie pomocy materialnej – rzeczowej lub finansowej, a także zwrotnej lub bezzwrotnej pomocy na cele mieszkaniowe na warunkach określonych umową,”].

Nałożony przez ustawę obowiązek uzależniania ulgowych usług i świadczeń oraz dopłat od sytuacji życiowej, materialnej i rodzinnej powoduje konieczność określenia w regulaminie, w jaki sposób uprawniony ma ustalać swoją sytuację życiową, materialną i rodzinną (np. stworzenie w regulaminie kryterium socjalnego), a następnie, w zasadach korzystania z ulgowych usług, świadczeń oraz dopłat z Funduszu, w jaki sposób ta sytuacja będzie rzutować na wysokość poszczególnych świadczeń.

Przyznawanie świadczeń powinno odbywać się w określonym w regulaminie trybie – konkretne terminy składania wniosków oraz określenie czasu, w jakim pracodawca przyzna, uzgodni ze związkami i wypłaci świadczenia. O wypłacie świadczeń powinny decydować określone w regulaminie warunki korzystania z poszczególnych świadczeń. Z regulaminu powinno wynikać, do jakiego świadczenia i w jakiej wysokości nauczyciel, pracownik samorządowy, emeryt, rencista czy też inna osoba są uprawnieni, a w przypadku ulgowych usług, świadczeń oraz dopłat, do jakiego świadczenia i w jakiej wysokości uprawnia daną osobę jej sytuacja życiowa, materialna i rodzinna, a ponad to, w jaki sposób tę sytuację należy określić

Wypłaty świadczeń z Funduszu nie mają charakteru roszczeniowego, ale uznaniowość tych wypłat ma mieć odbicie w konkretnych zapisach regulaminu, a nie we wskazaniu w nim osoby, czy też osób, które mają w sposób uznaniowy decydować o ich wysokości lub o ich przyznaniu. Mechanizmem zabezpieczającym pracodawcę, któremu ustawa wskazała w art. 10 rolę administratora Funduszu – [“Środkami Funduszu administruje pracodawca.”], jest określenie w regulaminie zasad przekazywania środków Funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej. W ten sposób pracodawca ustalając, w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi, regulamin, ma możliwość ograniczyć przyznawanie środków do możliwości Funduszu, którymi będzie następnie administrował. Zasady te powinny gwarantować zabezpieczenie środków Funduszu na poszczególne świadczenia tak, aby środków nie zabrakło na wypłatę świadczeń oraz dodatkowo, aby uprawnieni o podobnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej mogli otrzymać je w równej wysokości w ciągu całego roku kalendarzowego.

Administrujący Funduszem pracodawca powinien w regulaminie zagwarantować sobie możliwość weryfikowania danych przedstawionych przez osoby wnioskujące o ulgowe usługi, świadczenia oraz dopłaty, poprzez kierowanie do nich żądania o przedstawienie stosownych zaświadczeń o dochodach nie tylko samych uprawnionych, ale również członków ich rodzin. Nie przedstawienie stosownego zaświadczenia lub nie uzupełnienie wniosku w określonym terminie może stanowić podstawę do nieprzyznania świadczenia lub przyznania go w najniższej wysokości.

Obowiązek pracodawcy do uzgadniania przyznanych świadczeń wynika z art. 27 ust 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych – [“Przyznawanie pracownikom świadczeń z funduszu, o którym mowa w ust. 1, dokonywane jest w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową.”] i nie może podlegać regulacjom w regulaminie, ustalonym na podstawie ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. To, w jaki sposób pracodawca będzie uzgadniać przyznane na podstawie regulaminu świadczenia, powinno zostać ustalone przez niego i związki zawodowe na zasadzie współstanowienia w odrębnym porozumieniu. Procedury związane z uzgodnieniem winny być ograniczone czasowo określonym w regulaminie trybem przyznawania. Warunkiem koniecznym, aby te zapisy miały moc wiążącą, jest wprowadzenie regulaminu przez pracodawcę w uzgodnieniu ze związkami zawodowymi, a nie wprowadzeniu go jego decyzją po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk związków. [(Art. 30 ust. 5 u. o z. z. ) “Jeżeli w sprawie ustalenia regulaminu wynagradzania, regulaminów nagród i premiowania, regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, planu urlopów lub regulaminu pracy, a także okresów rozliczeniowych, o których mowa w art. 129 § 11 oraz w art. 1294 § 2 zdanie drugie i § 3 Kodeksu pracy, organizacje związkowe albo organizacje związkowe reprezentatywne w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy nie przedstawią wspólnie uzgodnionego stanowiska w terminie 30 dni, decyzje w tych sprawach podejmuje pracodawca, po rozpatrzeniu odrębnych stanowisk organizacji związkowych” ]. W tym drugim bowiem przypadku związek kwestionujący zapisy regulaminu może nie uzgadniać przyznanych przez pracodawcę świadczeń, co w konsekwencji może uniemożliwiać ich wypłatę, czy wręcz paraliżować działalność socjalną w placówce.

Ustawodawca powierzył ustalenie regulaminu działalności socjalnej pracodawcy, a związki zawodowe obarczył społeczną kontrolę na tymi wrażliwymi z punktu społecznego działaniami. Dlatego też to przede wszystkim w interesie pracodawcy jest, aby zasady działalności socjalnej określał zgodny z prawem, przejrzysty, czytelny, zrozumiały, a nade wszystko przyjazny uprawnionym regulamin, będący wynikiem głębokiego konsensusu wszystkich podmiotów uprawnionych do stanowienia o jego kształcie.

przewodnicząca Związku
Bożena Sokołowska


 
© Copyright 2008 – 2017 Związek Zawodowy Oświata
Rejestr dzienników i czasopism poz 2124
Serwis należy do Związku Zawodowego Oświata    
Redaktor naczelna: Bożena Sokołowska